Kwintencirkel
Verken alle 24 toonsoorten op een interactieve kwintencirkel: voortekeningen, toonladdernoten en akkoorden in elke toonsoort, met geluid. Gratis, zonder aanmelden.
Wat de kwintencirkel is
De kwintencirkel zet alle twaalf majeurtoonsoorten zo neer dat elke toonsoort een zuivere kwint boven de vorige ligt, met de klok mee: C, G, D, A enzovoort, tot je weer bij C uitkomt. Tegen de klok in is elke stap een kwart. Elke stap met de klok mee voegt een kruis toe aan de voortekening, elke stap tegen de klok in een mol, en daarom is de cirkel ook een overzicht van voortekeningen. De parallelle mineur van elke majeurtoonsoort, de mineurtoonsoort met dezelfde noten en dezelfde voortekening, staat er vlak binnen.
Zo gebruik je het
- Tik op een toonsoort in de buitenste ring voor majeur, of in de binnenste ring voor mineur.
- Het paneel toont de voortekening van de toonsoort op een notenbalk, de noten van de toonladder en de zeven akkoorden, elk met zijn Romeinse cijfer. Tik op een noot of akkoord om het te horen, of speel een korte cadens om de toonsoort te horen neerdalen.
- Daaronder staan de geleende akkoorden: akkoorden uit de gelijknamige toonsoort (dezelfde grondtoon, ander toongeslacht) die nummers in deze toonsoort voortdurend gebruiken. In een mineurtoonsoort hoort daar de majeur V bij: de cadens van b-klein gebruikt F♯-groot, niet f♯-klein, omdat de verhoogde septiem (A♯) naar de tonica trekt.
- De gestippelde omlijning op het wiel is het diatonische venster van de toonsoort: de toonsoort, zijn twee buren en hun parallelle mineurtoonsoorten. Die zes vlakken zijn zes van de zeven akkoorden van de toonsoort; het zevende, een verminderd akkoord, staat in het paneel.
- Loop met de pijltjestoetsen de cirkel rond in kwinten, ga met ↑/↓ of R naar de parallelle toonsoort en met P naar de gelijknamige (dezelfde grondtoon, ander toongeslacht).
- Heb je je toonsoort gevonden, stuur hem dan naar het akkoordenschema om er een schema in te maken en te horen, of open het tonica-akkoord bij de gitaarakkoorden.
Gebruiken om liedjes te schrijven
- De akkoorden in het venster horen allemaal bij de toonsoort, dus elke combinatie klinkt “in toonsoort”.
- Naburige toonsoorten delen alle noten op één na, waardoor ze de soepelste plekken zijn om naartoe te moduleren: een stap met de klok mee maakt helderder, een stap tegen de klok in ontspant.
- Overstappen op de parallelle mineur behoudt alle noten maar verplaatst waar thuis voelt, een makkelijke stemmingswissel.
Veelgestelde vragen
Waarom hebben sommige toonsoorten twee namen?
Onderaan de cirkel komen de kruis- en de mollentoonsoorten samen: B-groot klinkt als C♭-groot, F♯ als G♭, C♯ als D♭. Welke naam klopt, hangt van de context af, meestal die met minder kruisen of mollen. Tik de gekozen toonsoort nog eens aan om tussen de twee te wisselen.
Waarom staan de mineurtoonsoorten aan de binnenkant?
Elke mineurtoonsoort staat naast zijn parallelle majeur omdat ze dezelfde voortekening delen: a-klein heeft net als C-groot geen kruisen of mollen, e-klein deelt het ene kruis van G-groot, enzovoort.
Hoe onthoud ik de volgorde?
Leer de volgorde van de kruisen: F, C, G, D, A, E, B. Achterstevoren gelezen is het de volgorde van de mollen.
Om je instrument te stemmen is er de stemmer.